Gemeentefinanciën als zorg!
Als raadslid krijg ik geregeld vragen over de financiële positie van de gemeente.
Een kleine 10 jaar geleden stond Voorschoten een tijdje onder provinciaal “financieel toezicht”. En zo’n beeld van “het gaat kennelijk niet goed met onze gemeentelijke financiën” blijft daarna vaak langere tijd hangen. Tegelijk geldt voor vrijwel alle gemeenten dat hun financiën permanent punt van zorg en aandacht zijn.
Wat is namelijk het geval? De overheid verplicht lagere overheden, zoals provincies en gemeenten tot het meewerken aan de uitvoering van rijksbeleid en nationale regelgeving. In bestuurlijk jargon heet dit “medebewind”. De term zelf komt in onze Grondwet niet expliciet voor. Maar de verplichting wordt afgeleid uit het tweede lid van art.124, voor wie het wil nazoeken!
In de praktijk is “medebewind” populair. Het overgrote deel van het gemeentelijke takenpakket betreft de uitvoering van en medewerking aan specifiek rijksbeleid. Vooral de laatste twintig jaar kwamen, aangeduid met de term “decentralisatie van rijkstaken”, toenemend rijkstaken op het bordje van de gemeenten terecht. Zo zijn gemeenten sinds 2015 verantwoordelijk voor jeugdzorg, werk en inkomen en zorg aan langdurig zieken en ouderen. Al eerder werden, bijvoorbeeld bij de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) zaken als taxivervoer en aanpassingen in/aan huis de verantwoordelijkheid van gemeenten.
Maar nu komt het!
In de praktijk geeft het rijk gemeenten onvoldoende geld om die gedecentraliseerde taken uit te voeren.Gemeenten geven veel meer geld uit dan zij via eigen, lokale inkomsten binnen krijgen, nu het Rijk bijna alle belastingmiddelen int. Deze ontwikkeling is voor gemeenten een toenemende bron van frustratie. Deskundigen vinden dat het systeem van bekostiging van gemeenten volledig is vastgelopen. Met andere woorden: dit is zeker een uitdaging voor nieuwe het kabinet-in-wording!
Cees Bremmer, nestor van de gemeenteraad