Geen weg terug: lessen van een Pickwicktheebusje
Als ik de gure wind uit de Verenigde Staten zie overwaaien — en ook Nederlandse partijen hoor verlangen naar “de jaren vijftig” — bekruipt mij een ongemakkelijk gevoel. Terug naar toen lijkt me om veel redenen onverstandig, helemaal als ik denk aan de toekomst van mijn eigen dochters. Want die jaren vijftig waren voor vrouwen allesbehalve een pretje.
Ik moet daarbij altijd denken aan mijn eigen oma. Door omstandigheden was ik vaak bij haar, waardoor ik een hechte band met haar opbouwde. Aan het einde van haar leven zat ik zoals zo vaak met een kop thee naast haar op de bank. Ze sprak over vroeger: hoe zij niet verder mocht leren, terwijl haar broers dat wel mochten en goede banen kregen. Elke week kreeg zij leefgeld van mijn opa. Dat geld en de bonnetjes stopte ze in een groen blikken Pickwickbusje, dat mijn opa strak controleerde. Ik vond en vind dat onrechtvaardig. Zoveel talent dat nooit de ruimte kreeg en een frustratie die ze haar hele leven heeft meegedragen.
Want hoe zat het ook alweer? Tot 1957 waren getrouwde vrouwen in Nederland handelingsonbekwaam. Zonder toestemming van hun man mochten ze bijvoorbeeld geen contract tekenen of bankrekening openen. Voor hetzelfde werk verdienden vrouwen veel minder dan mannen. Ook werden ze ontslagen als ze gingen trouwen of een kind kregen.
Deze boete voor zwangerschap bleef tot zeker in de jaren tachtig. Toen ik werd geboren, moest mijn moeder dan ook als lerares afscheid nemen van haar baan. Pas in de jaren negentig werd het echt goed geregeld: ontslag wegens zwangerschap werd verboden.
Formeel zijn mannen en vrouwen nu gelijk, maar in de praktijk bestaan er nog steeds verschillen. Vrouwen verdienen gemiddeld minder per uur, werken vaker parttime, krijgen minder doorgroeikansen en minder extra beloningen. Nieuwe wetten moeten meer transparantie brengen. We zijn er echter nog lang niet. Maar ik heb hoop. Omdat de huidige generatie nieuwe standaarden gaat zetten.
Een paar weken geleden vroeg mijn oudste dochter aan mij: “Papa, kunnen mannen ook burgemeester van Voorschoten worden?” Ik moest grinniken. “En of mannen dat kunnen lieverd. Even goed als vrouwen!”
Arnold Posthuma
Raadslid GroenLinks-PvdA