Kasteel Duivenvoorde verwerft uitzonderlijke 18de-eeuwse zilveren wijnkoeler
AlgemeenPersbericht
Bijzondere getuige van een eeuwenoude familiegeschiedenis
Kasteel Duivenvoorde verwierf vorig jaar op een veiling bij Christie’s in Londen een uitzonderlijke wijnkoeler uit de 18de eeuw. Het bijzondere zilveren object is onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van de eerste vijf eeuwen eigenaarschap van de familie Van Wassenaer op Duivenvoorde. Vanaf 16 april is deze aankoop voor het eerst te zien in de jubileumtentoonstelling ter ere van het 800-jarig bestaan van Duivenvoorde. De aankoop is gerealiseerd dankzij genereuze steun van de Vereniging Rembrandt, het Mondriaan Fonds, de Stichting Jacoba van Wassenaer Fonds en het Fonds Nederlandse Adel.
Symbool van een unieke familieverzameling
Dit indrukwekkende zilveren object werd in 1704 geschonken door het stadsbestuur van Den Briel aan Arent IX van Wassenaer en zijn echtgenote Anna Margaretha Bentinck, de toenmalige eigenaren van Duivenvoorde. Aanleiding was de doop van hun oudste zoon en stamhouder: Jacob Jan Brilanus. De wijnkoeler was meer dan een luxe geschenk, gebruikt tijdens diners op het kasteel. Het was een feestelijk symbool van hoop en continuïteit. Met de geboorte van Jacob Jan Brilanus leek de voortzetting van de mannelijke lijn van de familie Van Wassenaer op Duivenvoorde verzekerd. Dat was van groot belang voor deze familie, die eeuwenlang een prominente rol speelde in het landsbestuur en de samenleving. Opvallend is dat niet het familiewapen van de familie Van Wassenaer op de koeler staat afgebeeld, maar het stadswapen van Den Briel.
Pasgeboren erfgenaam
Het Latijnse opschrift aan de andere zijde maakt duidelijk dat het geschenk “uit publieke middelen” werd gegeven door het stadsbestuur en de bevolking van Brielle, ter ere van de pasgeboren erfgenaam. Dit bijzondere geschenk benadrukt niet alleen de geboorte en doop van de stamhouder, maar ook de hechte en lange band tussen de familie en het stadsbestuur van Den Briel. Die band had diepe historische wortels. Een voorvader van Arent IX, Arent VII – bijgenaamd ‘de watergeus’ – speelde een belangrijke rol bij de inname van Den Briel in 1572, een sleutelmoment tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Binnen de familie groeide hij uit tot een ware held. In de Marotzaal van Duivenvoorde kreeg het portret van Arent VII en zijn echtgenote zelfs een ereplaats boven de haard, waarbij zijn historische rol herkenbaar is aan zijn geuzenpenning. Als eerbetoon aan deze belangrijke voorouder kreeg de jonge Jacob Jan de naam ‘Brilanus’– een herinnering aan deze bijzondere band en geschiedenis.
Lodewijk XIV
De wijnkoeler is gemaakt door de vermaarde zilversmid Adam Loofs. Loofs was waarschijnlijk in Amsterdam geboren, maar werkte aan het hof van de Franse ‘Zonnekoning’ Lodewijk XIV voordat hij in dienst trad van stadhouder Willem III in Den Haag. Hij gold als één van de belangrijkste in Parijs opgeleide zilversmeden van zijn tijd. Zijn internationale netwerk bracht hem in contact met de hoogste adel, waaronder de families Van Wassenaer en Bentinck. Dat maakt deze wijnkoeler ook tot een tastbaar bewijs van het internationale netwerk waarin de familie Van Wassenaer-Bentinck zich bewoog. In Nederlandse collecties is het werk van Loofs ondervertegenwoordigd, wat deze aankoop voor het Nederlands openbaar kunstbezit van groot belang maakt.
Vrouwelijke lijn
De geschiedenis van het object is ook een herinnering aan de lotgevallen van Duivenvoorde zelf. Hoewel Duivenvoorde voor het grootste deel van haar geschiedenis in handen is geweest van de familie Van Wassenaer, is er maar weinig zilver uit de periode van de Van Wassenaers op Duivenvoorde bewaard gebleven. Het kasteel en de familiecollectie zouden in de 18de eeuw voor het eerst via vrouwelijke lijn vererven. Jacob Jan Brilanus werd helaas niet ouder dan veertien jaar. Toen Arent IX in 1721 overleed en hij zijn mannelijke erfgenamen had overleefd, vererfde het kasteel via vrouwelijke lijn. Zijn dochter Jacoba Maria van Wassenaer was getrouwd met Frederik Willem Torck, de eigenaar van Kasteel Rosendael, vlakbij Arnhem. Grote delen van de familiecollectie vererfden in de loop van de eeuw naar dat huis en bleven daar generaties lang. De koeler werd in 1979, samen met een deel van de collectie, verkocht op een openbare veiling. De recente aankoop van de wijnkoeler door Duivenvoorde zorgt ervoor dat deze nu terugkeert naar de plek waar hij eens stond en werd gebruikt.
Antoinette van Dorssen, directeur Landgoed en Kasteel Duivenvoorde: ‘Duivenvoorde is ongelofelijk blij en trots met deze schitterende aanwinst voor het gedeelte van onze collectie dat door de familie Van Wassenaer werd samengebracht. Maar vooral danken wij de Vereniging Rembrandt en de andere fondsen voor de steun en de vele adviezen die deze aanwinst mogelijk hebben gemaakt’.
Creditline object: Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt (mede dankzij haar Warning-Meijaard Fonds, haar Caius Fonds, haar Themafonds Zilver en haar VriendenLoterij Aankoopfonds), het Stichting Jacoba van Wassenaer Fonds, het Mondriaan Fonds en het Fonds Nederlandse Adel.
Erik & Petra Hesmerg Photography
Over Vereniging Rembrandt [linken naar: https://www.verenigingrembrandt.nl ]
De Vereniging Rembrandt geeft Nederlandse musea al sinds 1883 onmisbare steun bij de aankoop van topkunst, zodat iedereen daar blijvend van kan genieten. Ook helpt zij bij restauraties en onderzoek. Zij kan dit werk doen dankzij de vrijgevigheid en betrokkenheid van haar leden. Daar krijgen ze ook iets voor terug: vrije toegang tot 150 musea, drie keer per jaar een inspirerend kunstmagazine en uitnodigingen voor kunstevenementen. De Vereniging Rembrandt is onafhankelijk, overkoepelend en beschikt over brede expertise.
Op de foto:
Op het schilderij rechts is Jacob Jan Brilanus te zien (jongen met rode jasje)
Erik & Petra Hesmerg Photography
