KLM weigerde vrouw met Usher

De KLM weigerde een vrouw met het syndroom van Usher zonder begeleider mee te nemen omdat zij, naar het oordeel van de gezagvoerder van het desbetreffende vliegtuig instructies in geval van nood niet zelfstandig kon opvolgen. Usher is een genetische aandoening waarbij doofheid en progressief gezichtsverlies samengaan. De vrouw voelde zich vanwege haar handicap gediscrimineerd en richtte zich tot het College voor de Rechten van de Mens.

Dat oordeelde dat er inderdaad door de KLM werd gediscrimineerd, maar dat dit vanwege veiligheidsredenen was toegestaan. De KLM voerde namelijk aan dat een passagier in het geval van een noodsituatie direct de instructies van de bemanning moet kunnen begrijpen en opvolgen… Het cabinepersoneel heeft dan niet de mogelijkheid om naar een individuele passagier toe te lopen om uitleg te geven. Eventuele evacuatie-instructies worden daarom mondeling – door te roepen – gegeven. Wanneer iemand doof en blind is, zijn die instructies mogelijk lastig te volgen. Dit is afhankelijk van de gradatie van doof- en blindheid van de betreffende passagier.

Het College oordeelde verder dat in zo`n geval het meenemen van een begeleider een doeltreffende maatregel zou zijn geweest, zoals de KLM suggereerde.

Bepalend voor de KLM is dus of effectieve communicatie mogelijk is. Maar dan blijft wel de vraag over wat effectieve communicatie is. Oudere mensen reageren soms niet onmiddellijk. En mensen die de Nederlandse en/of Engelse taal niet machtig zijn, vallen die ook onder deze categorie? Waar is de grens? Wie bepaalt dat trouwens? Is een gezagvoerder de meest aangewezen persoon? 

Ik vind het namelijk te ge makkelijk om een vrouw met Usher eruit te plukken vanwege communicatieproblemen, terwijl zij zich misschien, als ze eenmaal op haar plaats zit, uitstekend zou kunnen redden, de toegang wordt geweigerd en anderen, die er wellicht niet gehandicapt uitzien, in geval van nood minstens evenveel communicatieproblemen hebben en bij de vlucht naar buiten letterlijk een blok aan het been kunnen vormen. 

Zie voor de uitspraak van het College: oordelen.mensenrechten.nl/

Marijke Osinga
Jurist en auteur