Tropisch Paradijs, geschiedenis, strategie en conflicten

Snapt u nog iets van de wereldpolitiek? Waarom Amerika doet wat het doet? Dan is ‘Tropisch Paradijs’, het nieuwe boek van Holke Wierema, een absolute aanrader. Maar je moet er wel wat voor doen. 700 bladzijden over de geschiedenis van Zuid-Amerika, weliswaar gericht op Nicaragua maar met een grote rol voor de Verenigde Staten. “En dan wordt duidelijk waarom dit land bepaalde stappen zet”, legt Holke voorzichtig uit. 

Twintig jaar woont hij nu in Voorschoten maar daarvoor was Holke nogal reislustig. Geboren in Friesland, (maar ook met Sallandse roots), werd hij al jong ingeschakeld voor ontwikkelingshulp. “Melkflessendoppen verzamelen voor Afrika bijvoorbeeld”, lacht hij. “Maar die interesse voor ontwikkelingslanden is gebleven.” Hij studeerde economie en ontwikkelingssociologie, ging naar India en bezocht Cuba maar het meeste stak hij op in Nicaragua waar hij vijf jaar woonde en een onderwijsprogramma voor landbouwkader in Centraal Amerika startte. “Dat was net na de revolutie. De media waren positief maar de werkelijkheid was heel anders en dat had weer te maken met de geschiedenis. Een diverse samenleving waarin het er niet om ging wie je was maar om je verleden.”

Terug in Nederland werkte Holke onder andere bij Cordaid en was 12 jaar directeur bij Save the Children. Hij maakte nog vele reizen en ging in 2014 met pensioen. Toen werd het tijd voor zijn boek waarin hij de lezer meeneemt door de turbulente geschiedenis van Centraal-Amerika. Van de Spaanse verovering en kolonisatie tot onafhankelijkheid, revolutie en de politieke stabilisatie van de twintigste eeuw: elke fase wordt zorgvuldig geanalyseerd en in context geplaatst.

“Voor de huidige wereldpolitiek moet je eigenlijk terug naar de onafhankelijkheidsstrijd in Noord-Amerika en de Monroe doctrine uit 1823. De Verenigde Staten wilde niets te maken hebben met koloniserende landen als Engeland en Frankrijk. In de Monroe-doctrine, die nu eigenlijk door de Trump-regering weer van stal is gehaald, werd vastgelegd dat de Europese mogendheden zich niet meer met het Amerikaanse continent mochtenen bemoeien. In de 19e eeuw ontstond de goudkoorts in Californië. Maar reizen van het oosten naar het westen door het land was gevaarlijk en ging dwars door onbegaanbare, vijandige gebieden. Over zee ging de route om de zuidpunt van Zuid-Amerika, een reis van drie maanden. Toen het Panamakanaal werd gegraven versterkte die kortere oost-westroute Amerika economisch en militair.”

Begin 20e eeuw besloot de eerste president Roosevelt dat de VS zelfs mochten ingrijpen in Latijns-Amerika waar de oude koloniale machten nog veel invloed hadden. “Kort daarna brak de Eerste Wereldoorlog uit en dat kostte Engeland en Frankrijk heel veel geld en mankracht. Dat was het einde van hun invloed.” Ook de sporen van de burgeroorlog in de 19e eeuw over de slavenhandel zijn er nog. “Er is een groot verschil tussen noord en zuid. Het gekke is dat de democraten van toen conservatief waren en de republikeinen progressief. Na de Tweede Wereldoorlog heeft President Johnson, een democraat, veel gedaan tegen de segregatie. We hebben het dan over halverwege de jaren zestig. Vanaf die tijd werden de republikeinen steeds conservatiever en de democraten progressiever.”

Tien jaar werkte hij aan het boek, onderzocht honderden bronnen en haalde overal, tot zelfs in Amerika, foto’s vandaan. Die foto’s werden door Jules Perel van Mijn iDé bewerkt en geschikt gemaakt voor publicatie. Het resultaat is een toegankelijk, goed leesbaar boek dat op geen beter moment in de geschiedenis gepubliceerd kon worden. Begin maart was de presentatie in de Pulchri Studio in Den Haag. De recensies zijn lovend. Oud-minister van Ontwikkelingssamenwerking Jan Pronk: “Dit boek vervult een lacune in kennis en betrokkenheid. En het komt op tijd, zeker nu de geopolitieke verhoudingen in Noord-, Midden- en Zuid-Amerika zo grondig verschuiven.” Het boek kost € 45,-, ISBN nr. 9789464552065.