Vrienden van Voorschoten zijn positief over Zilverfabriek maar waarschuwen ook

De Vrienden van Voorschoten hebben in een brief aan de gemeenteraad gereageerd op de voorgenomen koop van de Zilverfabriek als gemeentehuis. De Vrienden zijn blij dat het erfgoed behouden blijft maar zien ook risico’s: 

Met veel belangstelling hebben we kennis genomen van het voorstel om de Zilverfabriek aan te kopen teneinde bestuur en ambtenaren, alsmede een aantal maatschappelijke organisaties te huisvesten. We hebben dit voorstel besproken vanuit de kerntaken van onze vereniging: erfgoed, leefklimaat en groen. Maar we hebben ook een aantal opmerkingen en aanbevelingen vanuit de bredere afweging die aan de orde is.

Erfgoed, leefklimaat en groen
In onze brief van 3 april aan de formerende partijen hebben wij al aangegeven dat voor onze vereniging het behouden, beleven en benutten van ons erfgoed belangrijk is. Tegen die achtergrond het volgende.De Zilverfabriek is een gebouw met een rijke historie en maakt onderdeel uit van het “DNA” van Voorschoten. De historie van het pand zowel ruimtelijk als sociaal is beschreven in bijlage 1van uw voorstel. We vinden een herbestemming als gemeentehuis, mits een aantal randvoorwaarden in acht wordt genomen, passend bij de rijke cultuur-historische achtergrond van het pand. De verwerving in eigendom door de gemeente is in beginsel een goed uitgangspunt om een respectvolle omgang met en invulling van het pand en het omliggende groen te borgen. Natuurlijk biedt wetgeving basale waarborgen bij exploitatie door andere partijen, maar met deze aankoop door een partij die we kennen zijn veel meer zekerheden ingebouwd ten aanzien van het goed behouden, benutten en beleven van dit gezichtsbepalende erfgoed.

Randvoorwaarden

We vinden een aantal randvoorwaarden belangrijk.

Het ontwerp
Bij de voorgenomen aanpassing van het pand moet een bouwhistorisch onderzoek worden uitgevoerd dat kaders aangeeft waarbinnen veranderingen mogelijk zijn. Een apart aandachtspunt is de onder architectuur aangepaste achterzijde. Ook daarmee dient zorgvuldig te worden omgegaan, niet alleen vanuit auteursrechtelijk opzicht, zoals in de stukken wordt aangegeven. We vinden ook dat die architectuur van een uitzonderlijke kwaliteit is, die het verdient om behouden te blijven. Hier geldt zeker dat experts in deze architectuur dienen te worden ingeschakeld om te adviseren over eventuele, juridisch mogelijke aanpassingen van dit ontwerp.Er ligt nog geen concreet ontwerp voor de herinrichting, wel een schetsontwerp. Wij worden graag bij de verdere ontwikkeling daarvan betrokken.

De publieksfunctie en de beleefbaarheid
Een belangrijk voordeel van aankoop door de gemeente is dat het gebouw en het park eromheen weer publiek toegankelijk en beleefbaar worden voor onze inwoners. Wij vinden het belangrijk dat nagedacht wordt hoe daar verder invulling aan kan worden gegeven bijvoorbeeld via het organiseren van evenementen, lezingen, het creëren van publiek toegankelijke werkplekken, aantrekken van meer verwante organisaties, en op andere wijzen. Wij denken hierin graag mee. Dat geldt ook voor de benutting en beleving van het groen rondom het gebouw. Volgens het voorstel worden ook de loketten verplaatst naar de Zilverfabriek. Dat past in het streven om erfgoed publiek toegankelijk te maken, maar staat op gespannen voet met de centrumvisie.

Wij menen dat die strijdigheid per saldo meevalt, omdat aan het centrum ook andere nieuwe impulsen worden gegeven door de (her)huisvesting van de bibliotheek en de verplaatsing van het cultureel centrum naar de Kruispuntkerk. Bovendien: terwijl de afstand naar het gemeentehuis door dit plan voor delen van de gemeente en haar inwoners groeit, wordt die voor inwoners van Noord-Holland en de Krimwijk juist kleiner.

Risico’s
Aan de aankoop zijn risico’s verbonden. Voor een deel hiervan, zoals de vervuilde grond, zijn maatregelen getroffen en afspraken gemaakt. Maar onduidelijk is of ook het risico van de riolering (kwaliteit, eigendomsverhoudingen) goed in beeld is en tot extra kosten gaat leiden. Dat zou beter uitgezocht moeten worden.
Ook de kosten van verbouwing zijn een aandachtspunt. Vaak worden die overschreden. Het college meent dat die lager zijn dan aanvankelijk door experts is geadviseerd en heeft die in overleg met diezelfde experts bijgesteld. Wij bevelen u sterk aan om hierop een externe contra-expertise te laten plaatsvinden, en dat oordeel ook als ontbindende voorwaarde uit te onderhandelen, dan wel die contra-expertise voor 4 juni te laten uitvoeren.

Op de exploitatie van het pand is onder meer de gekozen afschrijvingsmethode van invloed. U verlaat de componentenmethode. Wij bevelen aan deze verandering van methodiek nu te laten toetsen door de gemeenteaccountant, om onaangename verrassingen bij de jaarrekening, en daarmee in de jaarlijkse exploitatie, te voorkomen. Ook dient voor een goede vergelijking inzichtelijker te worden gemaakt wat de exploitatielasten zijn van de variant Zilverfabriek, vergeleken met andere varianten.

Andere erfgoederen
Verschillende erfgoederen zijn indirect betrokken. Het gemeentehuis, de bibliotheek en de Kruispuntkerk krijgen een nieuwe bestemming, voor het onderdeel de werf moet nog een plan worden gemaakt, het Ambachts- en Baljuwhuis wacht nog op een goede invulling.

Wij willen dat de nieuwe functies die aan deze panden worden toegekend ingevuld worden met in achtneming van de cultuur-historische waarden zoals blijkend uit de waardestellingen. En ook verwachten wij van de gemeente dat indien en voor zover deze panden in gemeente-eigendom blijven, er voldoende geld overblijft voor investeringen en exploitatie hiervan. De gemeente dient hier immers het goede voorbeeld te geven. 

Wij gaan graag met u in gesprek over de nadere invulling van die andere panden. Ten aanzien van de bibliotheek bepleiten we niet alleen de variant raadhuis, maar ook de variant Kruispuntkerk beter door te rekenen dan nu is gedaan, gelet op alle nadelen die het college nu opvoert ten nadele van de verbouw van het huidige gemeentehuis.

Bredere afweging
Wij realiseren ons dat de aankoopbeslissing onderdeel is van een bredere, door de gemeenteraad te maken afweging ten aanzien van andere investeringen in het dorp. De vraag is immers of de gemeente de aankoop van de Zilverfabriek en de invulling daarvan niet alleen financieel maar ook organisatorisch aankan, naast alle andere investeringen die nodig zijn: de reeds genoemde erfgoederen, de sporthal, het zwembad, woningbouw, de gemeentewerf. Hoeveel extra betaalbare woningen op vrij te spelen locaties levert deze aankoop op? Een goede businesscase ontbreekt voor de opbrengst Zwaluwweg, de huidige bibliotheek en de verbouwing van het gemeentehuis.

Dat roept de vraag op of niet meer tijd moet worden bedongen om hier inzicht in te krijgen, alvorens de Zilverfabriek wordt aangekocht. Immers aangekocht is er geen weg terug. Dat geldt zeker i.v.m. de contra-expertise, die wij aanbevelen t.a.v. de kosten van verbouwing van de Zilverfabriek. Wij vinden dat daar met de verkoper over onderhandeld kan en moet worden mede gezien de demissionaire positie van het huidige college, waaraan ook nog eens een lid is ontvallen. Het gaat niet om 100% zekerheid, maar wel om een breder fundament onder deze strategische beslissing. Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. De verkoper zou dit, gelet op het grote belang van dit erfgoed voor de gemeente en een zorgvuldige publieke besluitvorming, moeten kunnen accepteren, vinden wij.

Overige aanbevelingen
In de stukken wordt niet gerept over de mogelijkheid van het verwerven van subsidies van de provincie of vanuit andere bronnen voor de financiering van de verbouwing, veranderingen aan het park. Wij bevelen u aan dit uit te zoeken

Verder verdient het aanbeveling draagvlak te creëren door een goede processturing, informatievoorziening, en participatie bij de verdere ontwikkeling van de plannen.

Tot slot
Wij zijn aangenaam getroffen door de passie voor erfgoed die ten grondslag ligt aan het voorstel en het voornemen aan de Zilverfabriek opnieuw betekenis te geven. Tegelijkertijd kan passie, in combinatie met haast, ook het perspectief op alle relevante aspecten vertroebelen. Mede daarom lijkt ons uitvoering van de aanbevelingen die we doen belangrijk.

Met vriendelijke groet,
Namens het bestuur van de Vereniging Vrienden van Voorschoten,
Marcel Cramwinckel, Voorzitter
Ieta van den Hout,Secretaris