‘Ontzettend trots op het verzet van mijn vader’

Een bijzondere dag vorige week voor de 87-jarige Loes van Barneveld. Op het gemeentehuis van Wassenaar werd haar vader Geesbert van Barneveld postuum onderscheiden met de Yad Vashem voor zijn hulp aan aan de Joodse medemensen. ‘Ik ben ontzettend trots op het verzetswerk dat mijn vader in de oorlog heeft gedaan’, zegt Loes. Geesbert werd echter verraden en overleed in concentratiekamp Neuengamme. Loes was toen zes jaar maar ze weet nog heel veel uit die tijd. Zelf woont ze al ruim zeventig jaar in Voorschoten. 

‘Ik ben de middelste. Mijn broer Dick was drie jaar ouder en mijn broer Guus was drie jaar jonger. Zij hebben meer last gehad van die tijd dan ik. Mijn broer Guus nog het meest. Hij is degene die in de jaren na de oorlog alles heeft uitgezocht en samen met Peter Knijnenburg uit Wassenaar de aanvraag voor Yad Vashem heeft gedaan. Helaas zijn mijn beide broers overleden.
Mijn vader was ‘gemeenteontvanger’ bij de gemeente Wassenaar. Hij was een lieve man. Dick en ik gingen hem nog wel eens ophalen bij De Paauw. Dan zaten we bovenop de leeuwen op hem te wachten. Mijn moeder was van Duitse origine. Na de inval in 1940 wilde mijn vaders familie niks meer met haar te maken hebben. We woonden in de Kerkstraat en hadden Joodse onderduikers. Als er weer eens iemand kwam of er was een razzia, werden wij als kinderen naar zolder gestuurd. Daar keken we door het raampje wat er op straat gebeurde. Mijn vader zorgde voor extra voedselbonnen voor de onderduikers, voorzag ze van valse documenten en zorgde voor nieuwe onderduikadressen. We weten het niet zeker maar hij is wellicht verraden door de NSB-burgemeester De Blocq van Scheltinga nadat mijn vader weigerde te stoppen met zijn activiteiten. Toen hij een Joodse vrouw begeleidde naar een nieuw onderduikadres, werd hij in de trein opgepakt en naar Vught gebracht.

De burgemeester ontsloeg hem oneervol en daardoor kreeg mijn moeder geen enkele financiële ondersteuning. Wij zijn toen door het verzet geëvacueerd naar Drenthe. Ik kan me nog herinneren dat we daar aankwamen en ik zomaar aardappelen op straat zag liggen. Die had ik al heel lang niet meer gezien want wij aten al tulpenbollen. Wij zijn mijn vader nog gaan opzoeken in Vught. Ik vond hem er zo raar uitzien maar was te klein om te begrijpen wat er was gebeurd. Na de oorlog vertelde mijn moeder dat hij bont en blauw was geslagen. We hebben hem kleine stukjes brood gegeven door het hek. Het was de laatste keer dat ik mijn vader heb gezien. Hij overleed in december 1944 in Neuengamme door ziekte en uitputting. 

Na de oorlog hoorden wij dat hij in het kamp nog heel veel medegevangenen heeft geholpen. Hij zat er bijvoorbeeld met een groep mannen uit Putten. 660 mannen werden daar in oktober 1944 opgepakt en naar Neugengamme gestuurd. Mijn vader had altijd een bijbeltje bij zich. Daar las hij hen uit voor en als het nodig was, scheurde hij de bewuste pagina eruit en gaf het weg. Iemand die het overleefde kwam het bijbeltje terugbrengen, veel bladzijden zaten er niet meer in. 

Toen de oorlog voorbij was kwamen we terug in Wassenaar. Mijn moeder kreeg geen weduwenpensioen, dat moet ontzettend moeilijk voor haar zijn geweest. Jaren later trouwde ze met een Voorschotense weduwnaar met vijf kinderen. Een lieve stiefvader. Zo kwamen wij in Voorschoten terecht en ik ben nooit meer weggegaan.

In De Paauw is in zijn werkkamer een plaquette opgehangen ter ere van mijn vader en in 2022 werd een park in Wassenaar naar hem vernoemd. De Yad Vashem is een enorme eer en voor mij een afsluiting. Ik ben ontzettend trots op mijn vader en zijn verzetswerk. Hij realiseerde maar al te goed dat hij zijn gezin in gevaar bracht maar zoals ik later hoorde zei hij altijd ‘ik kon niet anders’!