Column Hospice-vrijwilliger: De logistiek van aandacht

Een hospice draait op aandacht. Op zorg. En op logistiek. Niet de zakelijke variant van schema’s en efficiëntie, maar de menselijke: kleine, praktische dingen die maken dat de zorg precies op tijd kan landen. De logistiek van aandacht. Het begint vroeg.

Terwijl de wereld buiten nog slaperig is, checkt iemand in de keuken of er genoeg eitjes zijn. Want een gast vertelde gisteren dat zij zo van roerei houdt. Laat op de avond gaat de avonddienst naar huis, vaak als de gasten in diepe rust zijn. 

Daartussen gebeurt er van alles wat je niet altijd ziet, maar wel voelt. De kookvrijwilliger die vooruitdenkt over de maaltijd. Pastinaak staat op het lijstje omdat een gast al zo lang geen stamppot ermee had gegeten. Boven schuift iemand het bed een stukje op, precies zo dat het uitzicht beter is. Een vrijwilliger checkt of de favoriete trui van een gast schoon uit de was is gekomen. Details, soms bijna onzichtbaar vormen samen een geoliede machine. 

En dan zijn er de improvisaties. Een familielid wil eerder komen. Een gast wil toch even naar buiten. Iemand vraagt om een tosti, onverwacht. En wonderlijk genoeg gaat het meestal zonder gedoe. Zelfs de boodschappen hebben iets liefdevols. Vrijwilligers die weten welk sapje fijn drinkt. Niets wordt willekeurig gekocht. Het huis heeft een geheugen. 

Tussen al die bewegingen door zijn er momenten waarop de logistiek even stopt. Iemand legt een hand op een arm. Er wordt gelachen om iets kleins. Een vrijwilliger gaat even naast een gast zitten, zonder haast, zonder taak. 

Ik denk vaak: als je het goed beschouwt, lijkt een hospice op een huishouden dat door heel veel mensen tegelijk wordt gedragen. Maar dan een huishouden waarin niemand moppert over de was en iedereen elkaar begrijpt zonder woorden. Waar de dag draait om wat iemand nodig heeft, niet om wat er op de lijst staat. De logistiek van aandacht dus. 

Zorg die werkt omdat iedereen meebeweegt. Omdat er ruimte is voor wat belangrijk is. Omdat warmte net zo zorgvuldig wordt georganiseerd als de wasmand en de soep.
En dat is misschien wel het mooiste: in een wereld waar alles sneller moet, wordt hier elke dag met aandacht opgebouwd.

Patricia Vogel
Vrijwilliger