Had graag een kopje koffie willen drinken met de Baron

26 jaar is ze pas maar nu al conservator op Kasteel Duivenvoorde. En onlangs werd Voorschotense Simone Nieuwenbroek winnaar van het Ithakastipendium die Stichting Kastelen, historische Buitenplaatsen & Landgoederen jaarlijks uitreikt. Ze kreeg € 5.000,- voor onderzoek naar Willem Anne Assueer Jacob baron Schimmelpenninck van der Oye. Waar komt de fascinatie vandaan? 

‘Dat moeten we terug naar mijn jeugd’, lacht de oud-leerlinge van De Vink. ‘Mijn opa en oma woonden in Leidschendam. En elke keer dat we over de Veurseweg reden, keek ik naar het Kasteel en fantaseerde: als je daar toch eens woonde... Op mijn 18e zag ik een vacature voor gids, solliciteerde en werd aangenomen, er ging een wereld voor mij open.’

Het bleek de opstap voor een studie geschiedenis in Leiden waarbij haar interesse vooral uitging naar de historie van de Nederlandse adel van de 17e tot de 20e eeuw. ‘En dan met name naar het netwerk en het verzamelen in die tijd. Twee jaar geleden werd ik conservator op het Kasteel, een mooiere werkplek kun je je niet wensen. Deze baron is interessant omdat hij in een snel veranderende eeuw leefde en, misschien onbewust, aan de basis staat van de Stichting. Willem Anne is de erfgenaam van Jonkheer Steengracht, jawel van het legaat op het Ambachts- en Baljuwhuis. 

Hij kreeg in 1912 de opdracht voor kasteel, inboedel en het landgoed te zorgen en de kunst te veilen. Het geld van de steenrijke Steengracht werd verdeeld onder neven en nichten. In het huidige geld is dat zo’n 7 miljoen. Daarnaast was hij de eerste die jaarrond op het kasteel woonde. De baron was geïnteresseerd in zijn stamboom en deed daar onderzoek naar. Tegenwoordig heel normaal maar destijds echt niet zo gewoon buiten zijn kringen. Al zijn aantekeningen zijn bewaard, net als zijn pogingen om de geveilde en vererfde kunst (niet alleen schilderijen, maar ook boeken), terug te halen naar het kasteel. 

Alle catalogi zijn er ook nog. Grappig is dan een opmerking bij een schilderij van Johan van Wassenaer: ‘veel te hoog bedrag!’, vooral dat uitroepteken tekende de frustratie’, zegt Simone. ‘Dankzij hem was de inboedel en kasteel een prachtige basis voor het kasteelmuseum en de Stichting die door de Freule in 1960 werd opgericht. Was overigens vast niet zijn bedoeling want Willem Anne was maar wat trots op Duivenvoorde als familiebezit en of hij het op deze manier zou hebben opengesteld, weet niemand natuurlijk. Door zijn aantekeningen kon ook de stamboom worden gemaakt die in het Voorhuis van het kasteel hangt. Architect Canneman deed dat tijdens de laatste renovatie in de jaren 60. Door al die informatie en persoonlijke aantekeningen heb ik de baron leren kennen als een betrokken en sociaal mens. Ik had graag eens een kopje koffie met hem willen drinken.’

Simone heeft al heel wat werk verzet maar kan dankzij dit geldbedrag voorlopig nog even vooruit. ‘Eind volgend jaar wil ik twee onderzoeken klaar hebben, eentje voor een vakblad en eentje voor een algemeen medium want ik vind dat geschiedenis voor iedereen toegankelijk moet zijn. Het mooie is dat er nog heel wat levende familieleden zijn. De familie kan smakelijk over het verleden vertellen en we duiken samen regelmatig de archieven in.’ En wat gaat ze hierna doen? ‘Ik ben in de laatste fase van mijn master (over de 80-jarige oorlog) en we zijn druk bezig met de nieuwe expositie over de Oranjes op Duivenvoorde die volgend jaar april wordt geopend. En wat ik nog heel graag wil is onderzoek doen naar ‘De Vrouwen van Duivenvoorde’. De rol van vrouwen wordt maar al te vaak vergeten terwijl die zo belangrijk is. Wellicht een mooi onderwerp voor 2026 als het kasteel 800 jaar bestaat.’